Cookies en Raadvanstate.nl

Mag Raadvanstate.nl cookies op uw computer plaatsen? De Raad van State maakt gebruik van cookies voor het bijhouden van webstatistieken en incidenteel voor andere doeleinden zoals een gebruikersonderzoek. Meer informatie

Ja, ik accepteer de cookies

Raadvanstate.nl verzamelt anonieme bezoekgegevens ter verbetering van de website.

Nee, ik accepteer de cookies niet

Raadvanstate.nl verzamelt geen anonieme bezoekgegevens ter verbetering van de website.

 
Advisering
Toetsing constitutioneel recht
Klimaat en duurzaamheid
Burgerperspectief
Digitalisering
Stelselvastheid
Open normen en rechtszekerheid
Onafhankelijk begrotingstoezicht

Stelselvastheid

Rust na stelselwijziging

De afgelopen jaren hebben op verschillende terreinen ingrijpende stelselwijzigingen plaatsgevonden: in het sociaal domein, in de regelgeving over veiligheid en in het fysieke domein. In het jaarverslag over 2017 heeft de Afdeling advisering aandacht gevraagd voor de toedeling van taken en verantwoordelijkheden bij stelselherzieningen. Zij onderkent dat knelpunten en misslagen onvermijdelijk zijn na de implementatie van een nieuw stelsel. Voor het functioneren van het nieuwe stelsel is het dan belangrijk dat nieuwe verhoudingen ook de noodzakelijke rust wordt gegund.

Consistentie in een stelsel

In 2018 bouwde de Afdeling advisering voort op deze advieslijn door aan te dringen op consistentie binnen stelsels. Diverse voorstellen wijken af van een recent gekozen uitgangspunt van een stelsel. Ook worden maatregelen voorgesteld die niet, of niet langer, passend of voldoende zijn binnen het stelsel waarbinnen zij moeten functioneren en die de beoogde werking van dat stelsel ondergraven. De Afdeling advisering wijst in haar adviezen op de spanning die binnen een stelsel kan ontstaan door voorgestelde wijzigingen. Zij nuanceert in enkele gevallen ook het verwachte effect van beperkte wijzigingen binnen het bredere stelsel. Meermalen wijst de Afdeling advisering erop dat een systematische analyse en de verhouding tot het stelsel als geheel niet mogen ontbreken in de toelichting van een voorstel.

Balans in een stelsel

De Afdeling advisering deed dat onder andere in haar adviezen over de invoering van het abonnementstarief in de Wmo: een advies van 29 augustus 2018 en een advies van 26 oktober 2018. Met de invoering van het abonnementstarief wordt beoogd Wmo-voorzieningen toegankelijk te houden. Door deze via een vast en uniform tarief te realiseren, wijzigen echter het instrumentarium van gemeenten en de balans die binnen het wettelijk kader en de praktijk van de maatschappelijke ondersteuning is aangebracht tussen de toegankelijkheid van zorg en financiële beheersbaarheid. De toelichting had naar het oordeel van de Afdeling advisering aandacht moeten besteden aan de vraag waarom het niet langer nodig wordt geacht dat gemeenten beschikken over het instrument om inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdragen te kunnen vragen. De Afdeling advisering vindt een motivering op dit punt van belang, omdat bij decentralisaties de verantwoordelijkheden voor de ‘wat’-vraag (Rijk) en de ‘hoe’-vraag (gemeenten) nadrukkelijk en bewust zijn gescheiden.

Introductie nieuwe instrumenten

De Omgevingswet moet het omgevingsrecht eenvoudiger maken door middel van een beperkt palet aan basisinstrumenten. Dat palet is in beginsel gelijk voor alle domeinen en alle bestuurslagen over de volle breedte van het omgevingsrecht. In de Omgevingswet zijn instrumenten beschikbaar die kunnen worden ingezet voor de beheersing van geluidbelasting, zoals het omgevingsplan, omgevingswaarden en de programma’s. De Afdeling advisering constateert in haar advies over de Aanvullingswet geluid Omgevingswet dat daarin gekozen is voor handhaving van een afzonderlijk instrument uit de Wet milieubeheer: het geluidproductieplafond. De Afdeling advisering uit begrip voor de wens om de voordelen te behouden die de bestaande systematiek van geluidproductieplafonds biedt. Zij wijst er echter op dat de uitgangspunten van de stelselherziening bijzondere eisen stellen aan de motivering van nut en noodzaak bij het introduceren van een afzonderlijk instrument in de Omgevingswet. Dit instrument zal slechts worden gebruikt op één beleidsterrein, dat wordt gekenmerkt door enkele specifieke geluidsbronnen. Ook vraagt de Afdeling advisering aandacht voor het feit dat door het op zichzelf staande karakter van geluidproductieplafonds niet op voorhand duidelijk is hoe deze zich verhouden tot het overige instrumentarium van de wet.