Cookies en Raadvanstate.nl

Mag Raadvanstate.nl cookies op uw computer plaatsen? De Raad van State maakt gebruik van cookies voor het bijhouden van webstatistieken en incidenteel voor andere doeleinden zoals een gebruikersonderzoek. Meer informatie

Ja, ik accepteer de cookies

Raadvanstate.nl verzamelt anonieme bezoekgegevens ter verbetering van de website.

Nee, ik accepteer de cookies niet

Raadvanstate.nl verzamelt geen anonieme bezoekgegevens ter verbetering van de website.

 
Advisering
Toetsing constitutioneel recht
Klimaat en duurzaamheid
Burgerperspectief
Digitalisering
Stelselvastheid
Open normen en rechtszekerheid
Onafhankelijk begrotingstoezicht

Burgerperspectief

Toenemende complexiteit

In het advies over de Miljoenennota 2019 gaat de Afdeling advisering in op belangrijke trends die ertoe leiden dat het bestaande overheidsinstrumentarium niet meer in alle gevallen tot de gewenste uitkomsten leidt. Vaak wordt de oplossing gevonden in het verder detailleren van bestaande regelingen. Het gevolg is dat regelingen steeds complexer worden. De ingewikkelde systematiek bij belastingen en toeslagen is hiervan een voorbeeld. De toenemende complexiteit raakt de uitvoerbaarheid voor uitvoeringsorganisaties, maar ook de zogenoemde ‘doenbaarheid’ van een regeling voor burgers. Tegen deze achtergrond is de recente aandacht voor het burgerperspectief goed te begrijpen.

Doenvermogen

Uitvoerbaarheid is een belangrijk aspect waarop de Afdeling advisering regelgeving beoordeelt. Het gaat daarbij niet alleen om de vraag of deze uitvoerbaar is voor de organisaties die de regeling moeten uitvoeren, maar ook om de vraag of een regeling ‘doenlijk’ is voor burgers en andere private partijen die ermee worden geconfronteerd. Door het WRR-rapport ‘Weten is nog geen doen’ staat het burgerperspectief nadrukkelijk op het netvlies van beleidsmakers. In zijn vervolgreactie op het rapport heeft het kabinet het belang van het burgerperspectief onderschreven. De doenvermogentoets is inmiddels opgenomen in het Integraal afwegingskader voor beleid en regelgeving (IAK) en in de schrijfwijzer voor de memorie van toelichting.

Opeenstapeling

In verschillende adviezen besteedde de Afdeling advisering in 2018 aandacht aan de uitvoerbaarheid van regelingen vanuit het perspectief van de burger. Zo constateerde zij in haar advies over het Belastingplan 2019 dat fiscale wetgeving op belangrijke punten soms te snel wijzigt. Zij wees daarbij in het bijzonder op de wetgeving rondom de eigen woning, zoals de hypotheekrenteaftrek en de zogenoemde ‘Hillen-regeling’. De opeenstapeling van maatregelen omtrent de eigen woning heeft geleid tot een zeer complex stelsel dat voor burgers niet meer te begrijpen is.

Ketenafhankelijkheid

Bij de vraag of een regeling uitvoerbaar is, moeten de verschillende betrokken partijen overigens niet alleen in isolement worden beschouwd. Het kan juist ook de onderlinge afhankelijkheid van verschillende partijen in de keten zijn, die maken dat een regeling in de praktijk tot uitvoeringsproblemen kan leiden, hoe goed de achterliggende bedoelingen ook zijn. De Afdeling advisering wijst daarop in haar in 2018 openbaar gemaakte advies over het wetsvoorstel nieuwe financieringssystematiek kinderopvang. De onderlinge afhankelijkheden tussen ouders, kinderopvangorganisaties en overheid zouden naar haar oordeel door de voorgestelde systematiek groot worden en niet resulteren in een vereenvoudiging van het financieringsstelsel. Als in een van de relaties uit de ‘driehoek’ iets hapert of achteraf wijzigt, zou dat consequenties hebben voor DUO, ouders en kinderopvangorganisaties. De ketenafhankelijkheid in de uitvoering zou daardoor toenemen. Dat maakt het gehele systeem kwetsbaar. De regering heeft het wetsvoorstel uiteindelijk ingetrokken.