Cookies en Raadvanstate.nl

Mag Raadvanstate.nl cookies op uw computer plaatsen? De Raad van State maakt gebruik van cookies voor het bijhouden van webstatistieken en incidenteel voor andere doeleinden zoals een gebruikersonderzoek. Meer informatie

Ja, ik accepteer de cookies

Raadvanstate.nl verzamelt anonieme bezoekgegevens ter verbetering van de website.

Nee, ik accepteer de cookies niet

Raadvanstate.nl verzamelt geen anonieme bezoekgegevens ter verbetering van de website.

 
Instituut Algemeen OpenDicht
Eén Raad, meerdere taken
De samenstelling van de Raad en zijn Afdelingen
Raakvlakken tussen wetgevingsadvisering en bestuursrechtspraak
De Raad en het Koninkrijk
Kwaliteitsdiscussie
Internationale samenwerking

Algemeen

De Afdeling advisering en de Afdeling bestuursrechtspraak bezien wetten en algemene regels vanuit verschillende invalshoeken. Bij wetgevingsadvisering staan de algemene werking, de aansluiting op de rechtsorde en het beoogde nuttige effect centraal. Bij bestuursrechtspraak gaat het daarentegen om het concrete geschil en de mogelijke betekenis daarvoor van de algemene regel. Rechter en adviseur verwerven op die wijze inzichten en kennis over de werking van wetten en algemene regels die complementair zijn aan elkaar en die van groot nut zijn voor nieuwe wetgeving. Zo zal de rechter, op grond van zijn praktische ervaring met de toepassing van de wettelijke bepalingen, een beeld krijgen van de bruikbaarheid daarvan in de praktijk en van fouten of dubbelzinnigheden die daarin zijn geslopen. Dit beeld is nuttig bij de advisering over wijziging van die bepalingen of nieuwe wetgeving. Het is mede reden voor de regering om wetsvoorstellen in het kader van de consultatie daarover vaak ook voor advies voor te leggen aan rechtscolleges, zoals de Hoge Raad, of aan rechters, via de Raad voor de rechtspraak.

Meerwaarde

In die complementariteit van kennis en inzicht ligt ook de meerwaarde van de combinatie van wetgevingsadvisering en rechtspraak binnen één institutie. Sinds de Procola-uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in 1995 is er niet alleen organisatorisch scheiding gebracht tussen advisering en rechtspraak. Ook de Wet op de Raad van State en interne regels verzekeren dat een staatsraad die zich over een bestuursrechtelijk geschil moet buigen, niet eerder op enigerlei wijze betrokken is geweest bij de advisering over de wettelijke regels die van toepassing zijn, zodat hij dit doet met een onbevangen blik. Maar overigens is het zinvol om de complementaire ervaringen met wetgeving en de bijzondere combinatie van kennis, ervaring en inzicht die binnen de Raad verenigd zijn, te benutten voor de gemeenschappelijke taak van beide Afdelingen. Deze gemeenschappelijke taak is het waarborgen van de rechtmatigheid en doelmatigheid van het overheidshandelen en het bevorderen van de kwaliteit van de rechtsorde.

Signalering

Om optimaal gebruik te kunnen maken van de twee taken onder één dak heeft de Raad van State een signaleringscommissie in het leven geroepen. Hierbij worden in de bestuursrechtspraak gebleken knelpunten in regelgeving gemeld aan de Afdeling advisering. Deze beziet vervolgens of, en zo ja in hoeverre, de knelpunten aanleiding geven het probleem te betrekken bij de advisering en daarmee onder de aandacht van de wetgever te brengen. Uitsluitend de Afdeling advisering beslist over de terugkoppeling naar de wetgever.

Interne beraden

Om dezelfde reden functioneren al sinds jaren binnen de Raad van State interne beraden. Hierin buigen leden van beide Afdelingen met bijzondere expertise zich over de betekenis van de constitutionele, Europeesrechtelijke en verdragsrechtelijke kaders voor advisering en rechtspraak. Op deze manier wordt schaars beschikbare kennis zo nuttig mogelijk ingezet voor de taken van de Raad. Rechter en adviseur hebben daarbij immers te maken met gelijke bepalingen, dezelfde begrippen en dezelfde fundamentele uitgangspunten. Het zou slechts tot verwarring, onnodige kosten en vertraging leiden als rechtspraak en wetgeving hierover zouden divergeren. Ook hier geldt dat het om interne adviezen gaat, waarbij onderscheidenlijk de Afdeling advisering en de zittingskamer van de Afdeling bestuursrechtspraak beslissen of zij gebruikmaken van deze interne adviezen.

Sanctiestelsel

De betrokkenheid bij wetgevingsadvisering en bestuursrechtspraak stelt de Raad, via zijn Afdelingen, ook in de gelegenheid om ontwikkelingen in wetgeving en bestuur te signaleren waarmee beide Afdelingen worden geconfronteerd. Zo bracht de Afdeling advisering in 2015 ongevraagd advies uit over verschuivingen in het punitieve sanctiestelsel van het strafrecht naar het bestuursrecht, en de gevolgen daarvan. Daarin adviseerde zij de regering om een aantal niet te rechtvaardigen verschillen tussen beide stelsels weg te nemen. Aanleiding voor het advies was intern overleg binnen de Raad van State over de snelle uitbreiding van bestuurlijke punitieve handhaving en de steeds hogere sancties die daarbij worden opgelegd. Naar de Raad heeft begrepen, zal de regering binnenkort een nader rapport uitbrengen naar aanleiding van dit advies.