Cookies en Raadvanstate.nl

Mag Raadvanstate.nl cookies op uw computer plaatsen? De Raad van State maakt gebruik van cookies voor het bijhouden van webstatistieken en incidenteel voor andere doeleinden zoals een gebruikersonderzoek. Meer informatie

Ja, ik accepteer de cookies

Raadvanstate.nl verzamelt anonieme bezoekgegevens ter verbetering van de website.

Nee, ik accepteer de cookies niet

Raadvanstate.nl verzamelt geen anonieme bezoekgegevens ter verbetering van de website.

 

Verlies aan bescherming?

Bij het bieden van bescherming aan burgers is de tegenstelling tussen nationale autonomie en Europese samenwerking al evenzeer een kwestie van schijn. Of het nu gaat om de bescherming van volksgezondheid, veiligheid, voedsel- of arbeidsveiligheid of grondrechten en het milieu, op ieder terrein zijn nationaal beleid en wetgeving en Europese ordening in elkaar geschoven, omdat alleen op die manier effectieve bescherming mogelijk is. Vanaf het begin van de interne markt erkennen de verdragen en de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie ook dat belangen van vrij verkeer moeten wijken voor dwingende redenen van volksgezondheid en veiligheid. Samenwerking op het terrein van justitie en binnenlands beleid is tot stand gekomen, omdat lidstaten afzonderlijk niet langer afdoende bescherming konden bieden tegen grensoverschrijdende criminaliteit.

Schengen

Er wordt in dit verband vaak verwezen naar ‘Schengen’ en het verdwijnen van controles aan de binnengrenzen. Binnen de Benelux waren die controles al sinds 1963 verdwenen en Nederland besloot autonoom over de Schengenakkoorden. Deze werden pas daarna in de Europese rechtsordening geïntegreerd. Die keuze berustte op een afweging van de kosten, de effectiviteit van controles, het belang van het vracht- en personenverkeer en het gegeven dat het IJzeren Gordijn de buitengrens van ‘Schengen’ voor een groot deel afsloot. Bovendien had vooral de Tweede Kamer grote bezwaren tegen verscherping van controles aan de buitengrenzen, uit vrees voor een ‘Fort Europa’.

Slagvaardig reageren

Europese samenwerking is onontbeerlijk bij de bescherming en behartiging van algemene belangen. Dat daarover desondanks discussie is ontstaan, vindt haar oorzaak in het feit dat bescherming vaak meer vergt dan regels en verboden alleen. In toenemende mate is ook slagvaardig reageren nodig. De Europese Unie is daar vooralsnog minder op toegerust, mede vanwege het vraagstuk van democratische legitimatie. Daarmee is nationaal optreden echter nog geen adequaat alternatief. De problematiek waartegen bescherming moet worden geboden (criminaliteit, terrorisme, migratie, klimaat), is grensoverschrijdend; nationaal optreden biedt alleen in theorie nog bescherming. Bij bedreigingen via het internet, zoals beïnvloeding van het politiek proces, ‘nepnieuws’ en sturing van informatievoorziening, kan nationaal optreden zelfs theoretisch geen adequate bescherming meer bieden.