Cookies en Raadvanstate.nl

Mag Raadvanstate.nl cookies op uw computer plaatsen? De Raad van State maakt gebruik van cookies voor het bijhouden van webstatistieken en incidenteel voor andere doeleinden zoals een gebruikersonderzoek. Meer informatie

Ja, ik accepteer de cookies

Raadvanstate.nl verzamelt anonieme bezoekgegevens ter verbetering van de website.

Nee, ik accepteer de cookies niet

Raadvanstate.nl verzamelt geen anonieme bezoekgegevens ter verbetering van de website.

 

‘Heimwee’ is geen perspectief!

Democratische betrokkenheid, sociale bescherming, nationale zelfbestemming of soevereiniteit lijken klinkende argumenten voor meer nationale autonomie. Wie kan daartegen zijn? Zij suggereren echter een tegenstelling tussen nationale autonomie en Europese ordening die schijn is. Naarmate landen voor hun functioneren meer afhankelijk zijn van elkaar en ontwikkelingen in eigen land hun oorsprong hebben in omstandigheden en veranderingen ver buiten de eigen grenzen, krijgen betrokkenheid, bescherming en zelfbestemming pas inhoud in de mate waarin men in samenwerking met andere landen vraagstukken kan aanpakken. Europese samenwerking is de uitdrukking van die werkelijkheid, niet de oorzaak. Autonoom heeft men theoretisch meer keuze, maar praktisch weinig effectieve invloed. Op papier zal het altijd mogelijk lijken om vindingrijk en slagvaardig op eigen kracht het hoofd te bieden aan maatschappelijke ‘uitdagingen’. In de praktijk vergt dat echter een politieke en maatschappelijke eenheid, een vooruitziende blik en flexibiliteit. Deze verdragen zich minder goed met intern debat, politieke tweedracht en een verscheidenheid aan wensen en zienswijzen. Dus loopt men in de praktijk vaak achter de feiten aan.

Belang

Uiteindelijk gaat het bij de keuze voor of tegen Europese en internationale ordening om de vraag of Nederland beter af is in een stabiele, met recht en regels geordende omgeving of in een steeds veranderende internationale omgeving die door machts- en krachtsverhoudingen wordt beheerst. De schade die ook Nederland ondervindt van de Brexit, bevestigt het belang van internationale ordening, stabiliteit en betrouwbaarheid voor een land dat sterk afhankelijk is van handel, export en investeringen elders. Dat belang wordt alleen maar groter tegen de achtergrond van de verschuivingen in de internationale verhoudingen.

Eigen politieke keuze

Ook als Nederland uit welbegrepen eigenbelang op Europese ordening is aangewezen, betekent dat niet dat daarmee de mogelijkheid van eigen keuzen en waarden is verdwenen. Men is uiteraard gebonden aan uitgangspunten en regels van de Europese samenwerking en aan de implicaties van multilaterale besluitvorming. Maar daarbinnen is vaak ruimte voor aanvullende nationale keuzen of nadere invulling. Nederland kiest er echter al sinds jaar en dag voor om daarvan weinig gebruik te maken. Een keuze die samenhangt met de lasten en concurrentienadelen die dit voor het bedrijfsleven meebrengt. Want de implicatie van de Europese ordening is wel dat men de lasten van eigen keuzen niet kan afwentelen op buitenlandse bedrijven. Ook kan de invloed op de Europese besluitvorming versterkt worden, maar dat betekent wel dat men niet het ‘spoorboekje’ van de eigen politieke besluitvorming kan volgen. Of men wil voldoen aan de beperkingen die dit stelt, is een eigen politieke keuze. Maar men moet beseffen dat buiten de Europese ordening die praktische beperkingen vele malen krachtiger zullen zijn, ook al zijn er minder beperkingen op papier.