Cookies en Raadvanstate.nl

Mag Raadvanstate.nl cookies op uw computer plaatsen? De Raad van State maakt gebruik van cookies voor het bijhouden van webstatistieken en incidenteel voor andere doeleinden zoals een gebruikersonderzoek. Er worden tijdens uw bezoek geen cookies geplaatst door anderen dan de Raad van State zelf. Meer informatie op raadvanstate.nl/cookies.

Ja, ik accepteer de cookies

Raadvanstate.nl verzamelt anonieme bezoekgegevens ter verbetering van de website.

Nee, ik accepteer de cookies niet

Raadvanstate.nl verzamelt geen anonieme bezoekgegevens ter verbetering van de website.

 

Voortgaande verandering

2015 was een jaar van voortgaande verandering: economisch, maatschappelijk en bestuurlijk. De groei van de economie zette door, wat een zeker optimisme over de economie en de toekomst voedde. Wel werd duidelijk dat die groei, ook in het gunstigste geval, niet meer de omvang haalt van de jaren vóór 2008. De beroepsbevolking groeit niet meer waardoor economische groei overwegend afhankelijk is van verbetering van de productiviteit. Tegen die achtergrond is het zorgelijk dat de werkloosheid nu minder snel daalt dan na eerdere crises en de arbeidsmarkt een voortgaande verschuiving laat zien van arbeid in vaste dienst naar arbeid op zelfstandige basis (zzp). Zie het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State van 9 september 2015 over de ontwerp-Miljoenennota 2016.

De regering zette in 2015 geen nieuwe hervormingen in gang. Zoals de Miljoenennota 2015 aangaf, betekent dit niet dat geen verdere veranderingen nodig zijn. In 2015 kregen de eerder in gang gezette bestuurlijke veranderingen verder hun beslag en werden de gevolgen voor het dagelijks leven geleidelijk zichtbaar. Dit voedde helaas ook zorg over de gezondheids- en ouderenzorg. De meeste Nederlanders zijn tevreden over de gezondheidszorg en in vergelijking met andere Europese landen zelfs zeer tevreden. Tegelijk meent een groeiend aantal Nederlanders dat de zorgvoorzieningen in het afgelopen jaar slechter zijn geworden en ook in de toekomst verder achteruit zullen gaan. Dit is een zorgelijk beeld gelet op het feit dat de collectief gefinancierde zorgkosten nu al zeer zwaar drukken op de overheidsfinanciën en de ruimte voor andere, meer klassieke staatstaken voortgaand beperken.

Er tekenen zich ook nieuwe technische ontwikkelingen af van een zodanige omvang en diepgang dat gesproken wordt van een vierde industriële revolutie (Davos 2016). Nieuwe inzichten in de fysieke en de biologische aspecten van leven en natuur bewerken een geleidelijke omwenteling op een breed terrein, zoals het gebruik van grondstoffen, het vermogen van computers, de wijzen van productie, de gezondheidszorg en het inzicht in bestaansrisico’s. Die ontwikkelingen bieden mens en samenleving nieuwe mogelijkheden, maar plaatsen deze ook voor nieuwe keuzen en vraagstukken. Ze zullen niet alleen economie en arbeidsmarkt raken, maar het gehele maatschappelijke leven met vergaande gevolgen voor bestuurlijke en maatschappelijke verhoudingen. Nieuwe sociale communicatie- en informatiemogelijkheden hebben nu al een groot individualiserend en fragmenterend effect. Hierbij worden traditionele maatschappelijke instituties zwaar op de proef gesteld en zien zij hun ordenend, sturend en handelend vermogen verminderen.