Cookies en Raadvanstate.nl

Mag Raadvanstate.nl cookies op uw computer plaatsen? De Raad van State maakt gebruik van cookies voor het bijhouden van webstatistieken en incidenteel voor andere doeleinden zoals een gebruikersonderzoek. Er worden tijdens uw bezoek geen cookies geplaatst door anderen dan de Raad van State zelf. Meer informatie op raadvanstate.nl/cookies.

Ja, ik accepteer de cookies

Raadvanstate.nl verzamelt anonieme bezoekgegevens ter verbetering van de website.

Nee, ik accepteer de cookies niet

Raadvanstate.nl verzamelt geen anonieme bezoekgegevens ter verbetering van de website.

 

Blazen en het meel in de mond houden, gaat niet

Ondanks bijna veertig jaar discussie daarover zijn wet- en regelgeving gestaag in tal en last toegenomen. Het wijst erop dat daarmee andere, zwaarwegende maatschappelijke belangen worden gediend. Zo heeft het modern maatschappelijk verkeer een omvangrijk en gedetailleerd ordeningsrecht nodig. Modern snelverkeer zou zonder dit onmogelijk zijn. De verkeerswetgeving is een voorbeeld van beginselgedreven-regelgeving. Uitgangspunt is dat men de veiligheid van het wegverkeer niet in gevaar mag brengen. Maar om niet te blijven steken in eindeloze discussie over wat wel en niet veilig is, is dat beginsel in steeds meer en steeds gedetailleerdere regels geconcretiseerd. Het maakt handhaving mogelijk zonder dat eerst uit een ongeval moet blijken dat bepaald gedrag gevaarzettend is.

Het is op zichzelf juist dat gedetailleerde, concrete regelgeving doorgaans al snel gaat schuren met nieuwe maatschappelijke veranderingen en dat vanuit die optiek een meer open formulering wenselijk is. Maar een meer open formulering zal doorgaans minder goed handhaafbaar zijn. Op voorhand kan niet duidelijk worden aangewezen wat de regel is en welke sancties gelden voor welke overtredingen (nulla poena sine praevia lege). Evenzo leidt het streven om ambtelijke willekeur tot een minimum te beperken, tot steeds nauwgezettere regels waarin de maatschappelijke verscheidenheid wordt gereflecteerd. Het accommoderen van maatschappelijke dynamiek en het eerbiedigen van fundamentele beginselen van de rechtsstaat gaan in dergelijke situaties niet samen.

Evenzeer stelt rechtsbescherming grenzen aan het verschijnsel van besluitvorming bij akkoord. De afspraken moeten immers vertaald worden in beleidsregels, verordeningen en besluiten die door de rechter getoetst kunnen worden aan algemeen verbindende voorschriften. Het bestuur zal als partij daarom nooit de volledige uitvoering kunnen waarborgen. Dat maakt de overheid potentieel tot een minder betrouwbare partner, tenzij de afspraken in wetgeving worden vertaald die niet door de rechter getoetst kan worden. Het biedt partijen die in de onderhandeling hun zin niet hebben gekregen, een mogelijkheid om de uitvoering van hen onwelgevallige afspraken via de rechter alsnog te blokkeren. Daarom is bepleit om de uitkomst van complexe besluitvorming een juridische uitzonderingspositie te geven en zo de bereikte afspraken veilig te stellen. Het zal de betrokkenheid bij onderhandelingen over een akkoord versterken, maar het impliceert ook dat het concrete geval gaat prevaleren boven de algemene regel. Dat gaat ten koste van rechtseenheid en rechtsgelijkheid.