Cookies en Raadvanstate.nl

Mag Raadvanstate.nl cookies op uw computer plaatsen? De Raad van State maakt gebruik van cookies voor het bijhouden van webstatistieken en incidenteel voor andere doeleinden zoals een gebruikersonderzoek. Er worden tijdens uw bezoek geen cookies geplaatst door anderen dan de Raad van State zelf. Meer informatie op raadvanstate.nl/cookies.

Ja, ik accepteer de cookies

Raadvanstate.nl verzamelt anonieme bezoekgegevens ter verbetering van de website.

Nee, ik accepteer de cookies niet

Raadvanstate.nl verzamelt geen anonieme bezoekgegevens ter verbetering van de website.

 

Bewaken rechtseenheid

Zoals de voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak in zijn brief van 22 juni 2015 aan de minister van Veiligheid en Justitie heeft uiteengezet, bestaat de Commissie rechtseenheid bestuursrecht, waarin alle hoogste bestuursrechters vertegenwoordigd zijn, ongeveer vijf jaar. De leden zijn afkomstig van de Afdeling bestuursrechtspraak, de Hoge Raad, de Centrale Raad van Beroep (CRvB) en het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb). De Commissie rechtseenheid bestuursrecht is opgericht om verschillen in rechtspraak tussen de hoogste bestuursrechters weg te werken. Dat is inmiddels grotendeels en in hoog tempo gelukt. In uitspraken wordt blijk gegeven van beantwoording van rechtsvragen die alle hoogste bestuursrechters raken en waarover eerder afstemmingsoverleg heeft plaatsgevonden in de Commissie rechtseenheid bestuursrecht. Uiteraard is de uitspraak steeds de verantwoordelijkheid van de zittingskamer die de voorliggende zaak behandelt. Deze beziet iedere individuele zaak op haar merites, maar bij de beantwoording van de rechtsvragen is het rechtseenheidsoverleg voor een gemeenschappelijke benadering uiterst vruchtbaar gebleken. In voorkomende gevallen plegen de zittingskamers partijen te wijzen op de verschillende benaderingen van de hoogste colleges en de gelegenheid te geven daarover hun opvattingen kenbaar te maken om deze vervolgens bij de uitspraak te betrekken. Tegenwoordig heeft de Commissie rechtseenheid bestuursrecht ook een preventieve functie. Zij bespreekt nieuwe rechtsvragen al voordat verschillen in rechtspraak kunnen ontstaan, bijvoorbeeld naar aanleiding van nieuwe wetgeving.

Kruisbenoemingen

Daarnaast maken al geruime tijd leden van de andere bestuursrechtelijke colleges, waaronder de Hoge Raad, als staatsraden in buitengewone dienst deel uit van de Afdeling bestuursrechtspraak. Deze praktijk van ‘kruisbenoemingen’ is bewust ingevoerd met het oog op de rechtseenheid. Zij houdt in dat personen die hun hoofdfunctie hebben in de Hoge Raad, de CRvB of het CBb af en toe deelnemen aan de rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak. Op deze wijze bevorderen zij door hun inbreng in raadkamer dat de Afdeling bestuursrechtspraak niet onnodig afwijkt van de rechtspraak van de andere colleges. Omgekeerd maken leden van de Afdeling bestuursrechtspraak met hetzelfde doel als raadsheer-plaatsvervanger deel uit van de CRvB en het CBb.

Institutionele rechtseenheidsvoorziening

In aansluiting op de benoemingen over en weer heeft de wetgever het met ingang van
1 januari 2013 mogelijk gemaakt bij de Afdeling bestuursrechtspraak (en bij de CRvB en het CBb) een zogenoemde grote kamer van vijf in plaats van drie leden te formeren (artikel 8:10a, vierde lid, van de Awb). Van deze recent ingevoerde institutionele rechtseenheidsvoorziening wordt gebruik gemaakt wanneer zich een belangrijke vraag van rechtseenheid voordoet. Bij de Afdeling bestuursrechtspraak bestaat zo’n grote kamer dan uit leden die hun hoofdtaak hebben bij alle betrokken hoogste bestuursrechters, inclusief de Hoge Raad. Ook nieuw is dat de hoogste bestuursrechters, mede in belang van de rechtseenheid, alvorens uitspraak te doen, een conclusie kunnen laten uitbrengen door een onafhankelijke advocaat-generaal (artikel 8:12a van de Awb). Wanneer een gemengd samengestelde grote kamer uitspraak doet, maakt dat voor iedereen onmiddellijk duidelijk dat de uitspraak de gedeelde opvatting van alle hoogste bestuursrechters weergeeft.

Afstemming

Het komt daarnaast voor dat twee hoogste rechters op vrijwel dezelfde dag uitspraak doen over dezelfde rechtsvraag. Voorbeelden hiervan zijn de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak over het alcoholslotprogramma van 4 maart 2015 en het arrest van 3 maart 2015 van de strafkamer van de Hoge Raad dat ook over het alcoholslotprogramma ging. Over de bed-bad-broodkwestie hebben zowel de Afdeling bestuursrechtspraak als de CRvB op 26 november 2015 uitspraak gedaan. Deze uitspraken zijn voorbeelden van een zekere afstemming tussen rechtscolleges. Op deze wijze waakt de Afdeling bestuursrechtspraak samen met de andere hoogste bestuursrechters voor rechtseenheid in het bestuursrecht.